શીતલ ઠાકર,ગાંધીનગર
હિંમતનગર-મોડાસા વિસ્તારમાં કથિત નકલી દૂધના કારોબારને લઈને અરવલ્લી અને સાબરકાંઠા જિલ્લામાં ગંભીર ચિંતા વ્યાપી છે. દૂધ જેવી દૈનિક ઉપયોગની આવશ્યક વસ્તુમાં ભેળસેળ થવાના આક્ષેપો માત્ર કાયદેસર ઉલ્લંઘન પૂરતા સીમિત નથી, પરંતુ જાહેર આરોગ્ય સામેનો અત્યંત ગંભીર અપરાધ ગણાય છે. કોંગ્રેસ તથા આમ આદમી પાર્ટીના આગેવાનો દ્વારા તટસ્થ, નિષ્પક્ષ અને સમયબદ્ધ તપાસની માંગ સાથે જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ ઉઠાવવામાં આવી છે.
માહિતી મુજબ, નકલી દૂધ બનાવવામાં યુરિયા, ડિટર્જન્ટ પાવડર, રિફાઇન્ડ તેલ, સ્ટાર્ચ જેવા રસાયણિક તત્વો ભેળવી દૂધ જેવો દેખાવ આપવામાં આવતો હોવાની આશંકા વ્યક્ત થઈ રહી છે. આવા મિશ્રણથી બનેલું દૂધ શરીર માટે ઝેર સમાન સાબિત થઈ શકે છે. તબીબી દ્રષ્ટિએ આવા દૂધના સેવનથી કિડની, યકૃત અને પાચનતંત્ર પર ગંભીર અસર પડી શકે છે, ખાસ કરીને બાળકો અને વૃદ્ધોમાં લાંબા ગાળે ઘાતક પરિણામો સર્જાઈ શકે છે.
આક્ષેપો મુજબ, ખીજડિયા વિસ્તારથી આ પ્રકારનું દૂધ વિવિધ વિસ્તારોમાં સપ્લાય થતું હોવાના સંકેતો છે. જો આટલો વ્યાપક ગેરકાયદે ધંધો ચાલી રહ્યો હતો, તો પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગ, સ્થાનિક પ્રશાસન અને સંબંધિત નિયામક તંત્રની દેખરેખ વ્યવસ્થા ક્યાં હતી? શું નિયમિત સેમ્પલિંગ અને ચકાસણી પ્રક્રિયા યોગ્ય રીતે અમલમાં હતી કે નહીં — તે પણ તપાસનો વિષય બની રહ્યો છે.
રાજકીય સ્તરે પણ આ મુદ્દે તીવ્ર પ્રતિક્રિયા સામે આવી છે. આમ આદમી પાર્ટીના નેતા યુવરાજસિંહે પત્રકાર પરિષદમાં પારદર્શક તપાસ અને દોષિતો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી હતી. કોંગ્રેસના આગેવાનો દ્વારા પણ ઉચ્ચ સ્તરીય વિશેષ તપાસ સમિતિ રચીને સમગ્ર નેટવર્કનો પર્દાફાશ કરવાની માંગ ઉઠાવવામાં આવી છે.
ચર્ચા એ દિશામાં પણ વળી રહી છે કે જો દૂધના વિતરણ અને પ્રોસેસિંગ વ્યવસ્થામાં કોઈ સંસ્થાગત ખામી રહી હોય, તો સંબંધિત સહકારી સંસ્થાઓ તથા વ્યવસ્થાપક પદાધિકારીઓની જવાબદારી પણ નક્કી થવી જોઈએ. કેટલાક વર્તુળોમાં સાબર ડેરીના ચેરમેન સુધી આક્ષેપોની આંચ પહોંચતી હોવાની ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ પરિસ્થિતિમાં સત્તાવાર અને નિષ્પક્ષ તપાસ દ્વારા સત્ય બહાર લાવવું અત્યંત આવશ્યક બન્યું છે, જેથી કોઈ નિર્દોષ પર આંચ ન આવે અને કોઈ દોષિત બચી ન જાય.
જિલ્લા કલેક્ટર, પોલીસ વડા તથા બંને જિલ્લાના વહીવટી તંત્રની પણ આ મામલે નૈતિક અને કાનૂની જવાબદારી બને છે કે તેઓ જાહેર આરોગ્ય સાથે છેડછાડ કરતા તત્વો સામે ઉદાહરણરૂપ કડક કાર્યવાહી કરે. કાયદાકીય રીતે લાગુ પડતા ગંભીર ગુનાઓ હેઠળ ફરિયાદ નોંધાવી, કડક સજા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે અને સમાજમાં સ્પષ્ટ સંદેશ જાય કે ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેળસેળ સહન નહીં કરવામાં આવે.
જનતા વચ્ચે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે દૂધના નમૂનાઓની વ્યાપક તપાસ, લેબ રિપોર્ટ જાહેર કરવી, સપ્લાય ચેઇનની પારદર્શક મોનિટરિંગ વ્યવસ્થા ઉભી કરવી અને જવાબદારોની સ્પષ્ટ ઓળખ કરીને કાર્યવાહી કરવી સમયની માંગ છે. હવે સમગ્ર પ્રકરણમાં તંત્ર કેટલું સંવેદનશીલ અને સજાગ રહે છે તે આવનારા દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે
