ભારતમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે અગ્રેસર કેરળનો અનોખો પ્રયોગ

આજના ડિજિટલ યુગમાં બાળકો મોબાઇલ, ગેમિંગ અને સોશિયલ મીડિયામાં એટલા વ્યસ્ત બની રહ્યા છે કે પરિવાર સાથેનો જીવંત સંવાદ ધીમે ધીમે ઓછો થતો જાય છે. આવા સમયમાં ભારતના સૌથી શિક્ષિત અને સામાજિક રીતે અગ્રેસર ગણાતા કેરળ રાજ્યની કેટલીક સરકારી શાળાઓ દ્વારા શરૂ કરાયેલ “Intergenerational Bonding Program” સમગ્ર દેશ માટે પ્રેરણારૂપ મોડેલ બની રહ્યો છે.

કેરળ લાંબા સમયથી શિક્ષણ, સાક્ષરતા અને માનવ વિકાસના ક્ષેત્રે દેશના અગ્રણી રાજ્યોમાં સ્થાન ધરાવે છે. આશરે 95 ટકાથી વધુ સાક્ષરતા દર ધરાવતું કેરળ દેશના સૌથી શિક્ષિત રાજ્યોમાં ગણાય છે. ડિજિટલ સાક્ષરતા ક્ષેત્રે પણ કેરળે દેશ માટે એક નવી દિશા દર્શાવી છે. લગભગ 3.3 કરોડની વસ્તી ધરાવતું કેરળ વસ્તી પ્રમાણે દેશનું આશરે 13મું રાજ્ય ગણાય છે, પરંતુ શિક્ષણ અને સામાજિક વિકાસના મોડેલ તરીકે સમગ્ર દેશમાં આગવું સ્થાન ધરાવે છે.

કેરળની કેટલીક સરકારી શાળાઓમાં શરૂ કરાયેલા આ અનોખા અભિયાન અંતર્ગત વિદ્યાર્થીઓને પોતાના દાદા-દાદી, નાના-નાની અને પરિવારના વડીલો સાથે વધુ સમય પસાર કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે. શાળાઓ દ્વારા બાળકોને મોબાઇલ વગર પરિવાર સાથે બેસીને વાતચીત કરવી, વડીલોના જીવનના અનુભવો સાંભળવા, લોકકથાઓ જાણવા અને સંસ્કાર આધારિત પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાવા માટે માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે.

શિક્ષકોના જણાવ્યા મુજબ આ પ્રયોગ બાદ ઘણા વિદ્યાર્થીઓમાં મોબાઇલનો અતિરેક ઘટ્યો છે અને પરિવાર સાથેનું લાગણીસભર જોડાણ વધુ મજબૂત બન્યું છે. વડીલો પોતાના જીવનના સંઘર્ષ, પરંપરા, સંસ્કૃતિ અને જીવનમૂલ્યો નવી પેઢી સુધી પહોંચાડી રહ્યા છે, જ્યારે બાળકો વડીલોને નવી ટેક્નોલોજી સમજાવી રહ્યા છે. આથી બે પેઢી વચ્ચે વિશ્વાસ, લાગણી અને સમજણનો એક મજબૂત પુલ તૈયાર થયો છે.

શિક્ષણવિદોના મતે માત્ર ગુણ આધારિત શિક્ષણ પૂરતું નથી, પરંતુ બાળકોમાં માનવતા, સંસ્કાર, પરિવાર પ્રત્યેની લાગણી અને સામાજિક જવાબદારી વિકસાવવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. કેરળમાં ચાલી રહેલો આ પ્રયોગ હવે દેશભરમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે અને અનેક રાજ્યો માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત સાબિત થઈ રહ્યો છે.