માનવતાના મસિહા અને “બે રૂપિયાના ડોક્ટર”: ડૉ. એ.કે. રૈરુ ગોપાલ

જ્યારે દેશમાં તબીબી ક્ષેત્ર વેપારીકરણના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે અને મોટી કોર્પોરેટ હોસ્પિટલો નફાખોરી પાછળ દોડી રહી છે, ત્યારે માત્ર ૨ રૂપિયા ફી લઈને ૧૮ લાખથી વધુ ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓનું જીવન બચાવનાર માનવતાના સાચા મસિહા ડૉ. એ.કે. રૈરુ ગોપાલ (Dr. A.K. Rairu Gopal) હવે આપણી વચ્ચે નથી રહ્યા. ૮૦ વર્ષની વયે વયસહજ બીમારીના કારણે તેમનું અવસાન થયું છે. તેમના નિધનથી તબીબી જગત અને લાખો ગરીબ પરિવારોમાં ઘેરા શોકની કાલિમા છવાઈ ગઈ છે.

પિતાના સિદ્ધાંતોને જીવનનો ધ્યેય બનાવ્યો

ડૉ. રૈરુ ગોપાલનો જન્મ કેરળના કન્નુર જિલ્લામાં થયો હતો. તેઓ જાણીતા તબીબ ડૉ. એ.જી. નંબિયારના પુત્ર હતા. તેમના પિતાએ તેમને એક મહાન વિચાર આપ્યો હતો: “જો પૈસા જ કમાવવા હોય તો બેંક લૂંટી લો કે બીજો કોઈ ધંધો કરો, પણ તબીબી ક્ષેત્રને પૈસા કમાવવાનું સાધન ન બનાવો”. આ વાતને શિરોમાન્ય રાખીને ડૉ. રૈરુ ગોપાલે કોઝિકોડ મેડિકલ કોલેજમાંથી MBBSની ડિગ્રી મેળવ્યા બાદ પોતાનું આખું જીવન ગરીબોની સેવા માટે સમર્પિત કરી દીધું.

દૈનિક વેતન મજૂરો માટે પરોઢિયે ૪:૦૦ વાગ્યે ક્લિનિક ખુલ્લું મુકતા

તેમની દિનચર્યા અદ્ભુત અને પ્રેરણાદાયી હતી. રોજ સવારે ૨:૧૫ વાગ્યે ઊઠીને પોતાના ઘરના ગોશાળાની સફાઈ કરવી, ગાયોની સેવા કરવી, પ્રાર્થના કરવી અને છાપું વાંચ્યા બાદ સવારે ૪:૦૦ વાગ્યે જ તેઓ પોતાના ક્લિનિકે પહોંચી જતા.

• સમયની કદર: મજૂરોને પોતાની દૈનિક રોજીરોટી ગુમાવવી ન પડે અને શાળાએ જતા બાળકોનો અભ્યાસ ન બગડે તે માટે તેઓ સૂર્યોદય પહેલા દર્દીઓને તપાસવાનું શરૂ કરી દેતા.

• દૈનિક ૩૦૦થી વધુ દર્દીઓ: તેમના ક્લિનિક બહાર સવારથી જ લાંબી લાઈનો લાગતી અને તેઓ રોજ ૩૦૦થી પણ વધુ દર્દીઓને પ્રેમપૂર્વક તપાસતા હતા.

ડૉ. રૈરુ ગોપાલે ક્યારેય કોઈ ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીની ગિફ્ટ, કમિશન કે લક્ઝરી સેવાઓનો સ્વીકાર ન કર્યો. તેઓ હંમેશા જિનેરિક અને અત્યંત સસ્તી દવાઓ જ લખી આપતા, જેથી ગરીબ દર્દીઓ પર દવાઓનો આર્થિક બોજ ન પડે. જો કોઈ દર્દી પાસે દવા ખરીદવાના પણ પૈસા ન હોય તો તેઓ પોતાના ખર્ચે મફતમાં દવાઓ આપી દેતા.

IMA દ્વારા ‘શ્રેષ્ઠ ફેમિલી ડોક્ટર’ નું સન્માન

તેમની અજોડ અને નિઃસ્વાર્થ સેવાઓ માટે ઈન્ડિયન મેડિકલ એસોસિએશન (IMA) દ્વારા તેમને રાજ્યના ‘શ્રેષ્ઠ ફેમિલી ડોક્ટર’ (Best Family Doctor) ના એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, તેઓ કોઈ પણ પ્રકારની પ્રસિદ્ધિ કે પબ્લિસિટીથી હંમેશા દૂર રહ્યા.

એક અજોડ વારસો અને શ્રદ્ધાંજલિ

અડધી સદી (૫૦ વર્ષ) કરતાં પણ વધુ સમય સુધી તબીબી સેવા આપીને ૨ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૫ ના રોજ તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા. કન્નુરમાં યોજાયેલી તેમની અંતિમયાત્રામાં હજારો મજૂરો, સામાન્ય નાગરિકો અને અગ્રણી નેતાઓ અશ્રુભીની આંખે જોડાયા હતા.તેમના પત્ની ડૉ. શકુંતલા (જેઓ પોતે પણ એક તબીબ છે) અને પરિવારના સભ્યોએ તેમની આ સેવાયાત્રામાં સતત સાથ આપ્યો હતો.ડૉ. એ.કે. રૈરુ ગોપાલનું જીવન આપણને શીખવે છે કે તબીબી સેવા એ માત્ર કમાણીનો વ્યવસાય નથી પરંતુ માનવતાનું સૌથી પવિત્ર કામ છે. ‘બે રૂપિયાના ડોક્ટર’ તરીકે અમર થઈ ગયેલા આ મહાન આત્માને આખો દેશ નમન કરે છે.